પંચાયત વિભાગ
મુખપૃષ્ઠશાખાઓસિંચાઇ શાખાપ્રસ્તાવના

પ્રસ્તાવના

પંચાયત સિંચાઇ વિભાગ, જૂનાગઢમાં કરવામાં આવતી કામગીરીની સંક્ષિપ્ત નોંધ સમગ્ર ભારતમાં ઐતિહાસિક દષ્ટ્રિએ પ્રખ્યાત તથા મહત્વ ધરાવતા જૂનાગઢ જિલ્લાનો કુલ ભૌગોલીક વિસ્તાર ૫૦૯૩૩૬ હેકટર પૈકી એકંદર વાવેતર વિસ્તાર ૪૪૪૮૪૫ હેકટરની સામે કુલ સિંચાઇ વિસ્તાર ૧૧૭૩૫ હેકટર જમીનને સીધી કે આડકતરી રીતે વાર્ષિક સિંચાઇનો લાભ આપવાનું વામન કદનું પણ મહત્વનું કાર્ય આ વિભાગે કરેલ છે. પંચાયત સિંચાઇ વિભાગ, જૂનાગઢ ધ્વારા જૂનાગઢ જિલ્લામાં નાની સિંચાઇના કામો જેવા કે નાની સિંચાઇ યોજનાઓ, ઉદવહન સિંચાઇ યોજના, અનુશ્રવણ તળાવો, ચેકડેમ યોજનાઓ, અછતમાં થયેલ તળાવોને વેસ્ટ વીયર, વ્યવસ્થિત પાળા બનાવી સલામત તબકકે લાવવાના કામો, બાંધવા તથા તેના મરામત અને જાળવણી કરવી વિગેરે કામગીરી હાથ ધરવામાં આવે છે.

આ વિભાગ હેઠળ સમગ્ર જૂનાગઢ જિલ્લાના નાની સિંચાઇના કામોને લગત પ્રાથમિક અહેવાલ, મોજણી સંશોધન, નકશા અંદાજ પત્રકો બનાવવા, બાંધકામ, તેના મરામત અને જાળવણીની કામગીરી તથા કુદરતી આફતો જેવી કે પુર હોનારત, વાવાઝોડું, અછત રાહત કે ભુકંપ સમયે તાકીદની કામગીરી, તાત્કાલીક મરામતની કામગીરી વગેરે હાથ ધરી પુર્ણ કરવામાં આવે છે. નાની સિંચાઇ યોજનાઓ ધ્વારા નાના ડેમો બનાવી તેમાંથી નહેરો કાઢી યોજનાના કમાન્ડ વિસ્તારમાં આવતા આજુબાજુના ગ્રામોને નહેરો ધ્વારા પાણી આપી સિંચાઇ કરવામાં આવે છે. આમ નાની સિંચાઇ યોજનાઓ ધ્વારા સીધો સિંચાઇને લાભ મળે છે.

અનુશ્રવણ તળાવો તથા અછત રાહતમાં ખોદવામાં આવતા તળાવોમાં વ્યવસ્થિત પાળા તથા વેસ્ટ વિયર, બનાવી ચોમાસામાં વરસાદનું પાણી રોકી તળાવમાં સંગ્રહ કરવામાં આવે છે. જેને લીધે તળાવનું પાણી અનુશ્વિત થઇને જમીનમાં ઉતરતા, આજુબાજુના આશરે એક માઇલની ત્રિજયામાં આવતા કુવાઓમાં પાણીની ભુગર્ભ જળસપાટી ઉંચી રહેતા, તળાવ જીવંત રહેશે અને આમ આ પ્રકારના અનુશ્રવણ તળાવો તથા અછત રાહતના તળાવોને સલામત તબકકે લાવવાના કામોથી સિંચાઇનો આડકતરો લાભ મળે છે.

દર વર્ષે સુજલામ સુફલામ જળ અભિયાન અંતર્ગત અત્રેના હસ્તકના તળાવો ઉંડા ઉતારવા, ચેકડેમો ડિસિલ્ટીંગ અને નાની સિંચાઇ યોજાનાઓ ડિસિલ્ટીંગની કામગીરી એન.જી.ઓ મારફત લોકભાગીદારીથી/સ્વખર્ચે હાથ ધરવામા આવે છે. જેથી તળાવ, ચેકડેમ, અને નાની સિંચાઇ યોજનાઓમા વરસાદના પાણીનો સંગ્રહ વધે છે.